Allattoq Biskop Paneeraq Siegstad Munk.
Sermitsiaq saqqummersoq 25.oktober 2024 nr.43/2024 qupperneq 28-29-mi allaaserineqarpoq ”Jennifer Marielu Danmarkimi ajoqinngorusuttut”.
Siullermik ilagiit sinniisaannut ilanngussimaneranni pilluaquakka, ilagiillu kalaallit Danmarkimiittut anguniakkaminni ingerlalluarnissaannik kissaallugit.
Allaaserisap sinnerani oqaatigineqartut erseqqissaavigisariaqarput, pissutigalugu allaqqammat ”Aalborgip Biskoppeqarfiani Inersimasunut Upperisarsiornermik ilinniarlutik aallartipput. – Ukiuni pingasuni sunngiffimmi ilinniarneruvoq, kalaallillu ajoqinngorniarnerannut assigulluni”.
Aalborgimi Biskoppi oqaloqatigereerlugu paasivara, Teologisk voksenundervisning tassaavoq Kalaallit Nunaanni assersuussissagutta ”aftenskole”-mut assersuussinnaasarput. Sammisaqarnerup sukisaarsaatigalugu ingerlanneqartup katillugu annerpaamik ukiuni pingasuni 144tiiminik sivisussusilik.
Toqqaannaq oqarneq kalaallit ajoqinngorniarneranut assigusoq eqqunngilaq!
Oqaluttuarisaanermi pingaaruteqartoq
Kalaallit Nunaanni ajoqitut atorfik oqaluttuarisaanermi pingaaruteqarpoq. Ajoqit palasinut ikiortaalluarsimapput aamma Kristumiunngornerup aallaqqaataaniilli oqaluussineq ajoqinit nammineq oqaatsigut atorlugit ingerlanneqartarsimammat, taamaalilluni kristumiussuseq, biibili, tussiutit oqaluussinerlu nammineq oqaatsitsinnik pisinnaalersimallutigit. Aamma ullutsinni palasi illoqarfinni anginerusumik sulisillugu nunaqarfippassuarni, ilagiit ingerlaannarnissaanut qulakkeerisuussarput. Palasimullu ikiortaalluartarlutik pinngitsoorneqarsinnaanngitsut.
Henrik Wilhjelm Atuakkami Kristendom i Grønland, Eksistensen, København 2018-imi saqqummersumi allaaserisamini “Det er som om præsterne er Guds sendebud, men kateketerne kun præsters” (Soorlu tassa palasit Guutip oqariartortitarigai, ajoqilli palasip oqariartortitaralugit). Qupperneq 90-imi iserfigaa ajoqip Kalaallit Nunaata kristumiunngorneranut pingaaruteqartorujussuusut, allaat palasinik sulinerusarlutik. Palasi ukiumut 70-it missaanik naalagiartitsisartoq ajoqip sapaatit tamarluinnaasa kisimi suliffigisarpai, taamaattumillu naatsersuutigineqassalluni ukiumut 140-it ilisinerit allallu pisartut ilanngukkaanni 200-riarlutik naalagiartitsisarsimassasut.
Ileqqorinngilarput atorfik sorleq pingaarnerpaajunersoq inissiissalluta, miserratissaanngilarli ajoqip nunatsinni suussusia asuliinnarisassaanngitsoq, taajuutillu eqqortumik atorneqarlunilu ataqqisariaqarnera naqissusertariaqartoq.
Ilinniakkap aaqqissuussaanera
Ajoqinngorniarluni ilinniarnerup siunertaraa ilinniartup naalagiarnermik oqaluffimmilu iliuusaasartunik, ilagiinni ikiuinermik (diakoni) tarnikkut isumaginninnermi, kiisalu ilagiinni sulianik allanik piginnaasaqarfeqalernissaat. Taakkununnga ilaatillugu allakkanik atuarnermik, allakkanik nassuiaanermik allakkanillu ingerlatitseqqiinermik ilinniartut piginnaasaqalernissaat anguniagaavoq, taamaasilluni ajoqinngorunik piviusorsiortumik akisussaassusilimmillu ilagiinni inuiaqatigiinnilu sulisinnaaqqullugit.
Ilinniarnerup ingerlanerani atuarnermilu ilinniartup paasisimasaqarfigilissavai kristumiussutsip pileqqaarnera, oqaluttuassartaa ullumikkullu aporfiit, aamma ilagiit lutherikkuusut ajoqersuutaasa tunngavii. Taamaalilluni ilinniartoq piginnaasaqalissaaq iivangkiiliu ajoqersuutigissallugu ilagiit ajoqersuutaat kristumiullu ileqqui malillugit ullumikkut pissusiuviusunut attavilerlugit.
Piumasarineqarpoq ilinniartup ajoqinngorniat ilinniartitaaneranni pimoorullugu peqataanissaa. Aamma katillugit sapaatip akunnerini 15-ini, taakkulu iluanni ilaatigut oqaluinnarluni allattariarsorlunilu saqqummiutassanik ilinniagasserisassalluni.
Immikkut pisoqarnerani ilinniartoq akuerineqarsinnaavoq kursusini peqataannginnissaanik, taarsiulluguli immikkut suliassiissutinik tunniussinissamik piumasaqarfigineqassalluni.
Aammattaaq ilinniartoq kursusernerit avataanni peqataasassaaq qaammatikkaartumik suliassiissutinik tunniussisassalluni, kiisalu sumiiffinni oqaluffimmi ilagiinnilu sulinermi peqataasassalluni.
Ajoqissatut ilinniarneq ilinniagassanik ukuninnga imaqarpoq:
- Testamentitaaq aamma Kristumiusut ileqqorissaarneq I, II aamma III
- Biibilimit ilisimasassat
- Testamentitoqaq
- Ilagiit oqaluttuarisaanerat I, II aamma III
- Ilagiit nassuerutaat I aamma II
- Ilagiinni ikiuineq (Diakoni)
- Oqaluussineq I aamma II
- Naalagiarnerit rituaalii
- Tarnikkut isumaginninneq I, II aamma III
- Tussiuserineq
- Apersortittussanik atuartitsineq
- Ilagiinni inatsisit ilagiinnilu ileqqussat
- Innuttaasunik nalunaarsuineq
Ajoqissatut ilinniarneq ukiunik pingasunik sivisussuseqarpoq, Ilagiinnilu Kalaallini lutherikkuusuni akuerisaalluni.
Ilinniartitaaneq Ilagiinni Kalaallini lutherikkuusuni ajoqitut sulinissamut periarfissiivoq.
Ajoqitut ilinniarneq ullumikkut tassaavoq ukiuni pingasuni modulit pingasut, ima annertutigisut: modul 1: 159 tiimit, modul 2: 145 tiimit, modul 3: 142 tiimit, katillugit 450 tiimit annertussusilik, tassunga ilanngunneqanngillat suliutigaluni ilinniarnerummat. Tassa akisussaaffimmik atuaasutut ingerlareersimalluni, palasimik provstimik naleqquttutut nalilerneqareerluni aallartiffiusinnaasoq.
Aalborgimi aftenskolertut sammisaat qiviaraanni, tassaapput upperisarsiornerup iluani sammisat ilaannik qulequtaqartut aamma imarisai allarluinnaasut Kalaallit Nunaanni ajoqinngorniarfiup ingerlaasianit. Aalborgimi aftenskolertut Danmarkimi atorfimmut ilinniakkamulluunniit aalajangersimasumut atussallugit akuerisaasutut atorsinnaanngillat. Taakkununngalu peqataassagaanni kikkut tamarmik tikilluaqusaapput.
Kalaallit Nunaannili ajoqinngorniarfimmi Ilinniakkap aaqqissuussaanera Naalakkersuisunit akuerisaavoq, aningaasalersugaalluni, ilagiinni kalaallini sulinissamut allagartartaarfiusarluni. Ajoqinngorniarfimmi fagit, teologimi ilinniarnermi kiisalu pastoralseminariernermi sammisat paasiuminarsarlugit sammisaapput.
Taamaattumik sammisat Aalborgimi taajorneqartut, Kalaallit Nunaannilu ajoqitut ilinniarfiup suussusianik paasinninnerit assigiinngeqaat.
Kalaallit Nunaanni aaqqissuussaaneq aamma Danmarkimi aaqqissuussaanerit assigiinngissutaat
Danmarkimi ilagiinni naalagiartitsisartutut sulisinnaapput Cand.Theol.-it Pastoralseminariersimasut, Ilagiinnit qaaqquneqarsimasut, biskoppimut misilitsissimasut, palasinngortitaasimasullu.
Danmarkimi taajuut ajoqi, atuaasorluunniit atuutinngillat. Palasip ikiortai tassaasarput Cand.Theol.lit suli immaqa palasinngorniarfimmut pastoralseminariemut qinnuteqarsimanngitsut, imaluunniit palasitut qinnuteqartaraluarlutik suli atorfinissimanngitsut.
Ajoqimut ilinniarfik Kalaallit Nunaanni kisimi ilinniagaavoq, Biskoppeqarfimmit aaqqissuunneqartoq. Taamaakkami nunani allani pigineqanngilaq. Danmarkimi ajoqeqanngilaq atorfeqartitatsinnik, taamaakkami ajoqitut imminut taajortut maannakkut Biskoppimit arlaannaannilluunniit nakkutigineqaratik naalagiartitsisartut naluagut qanoq oqaluusai imaqarnersut. Pitsaassutsimut qulakkeerinnissinnaanngilagut. Naluarput upperisamik nassuerutigut tunngavigineraat.
Neriuppunga Kalaallit Danmarkimiittut ilagiittut sullinneqarnikkut anguniagaqarnerminni, eqqumaffigeqqissaassagaat Kalaallit Nunaanni taajuutit asuli imaaliallaannaq pineqarlutik nuunneqarsinnaanngimmata.